Hoogmade: het gouden priesterfeest van Henricus Petrus Smeele in 1909

                                                            door Hans van der Wereld

In de loop der jaren is in Hoogmade vele malen een of ander jubileum gevierd. Denkt u maar aan de ontelbare gouden huwelijksfeesten, het zoveel jarig bestaan van een vereniging, een school of een kerk. Een bijzondere noot tussen al die feestvieringen en herdenkingsdagen waren priesterfeesten. Een hele katholieke gemeenschap kon in de ban zijn van het vijfentwintig-, veertig- of zelfs vijftigjarig priesterjubileum van de plaatselijke pastoor. Soms kon zo’n feest zelfs ongekende proporties aannemen waarvoor ‘alles uit de kast werd gehaald’.

Lees meer

Pastoor Joannes Petrus Görtz van Oud Ade, een principieel strijder voor onderwijs

                                                   door Hans van der Wereld

Pastoor Görtz, strijder voor katholiek onderwijs.

Op 3 oktober 1863 kreeg de parochie van de H. Bavo te Oud Ade in de persoon van Joannes Petrus Görtz een nieuwe pastoor. Deze herder was op 21 december 1828 geboren te Medemblik als zoon van schoenmaker Pieter Görtz en Neeltje Waal en op 15 augustus 1852 tot priester gewijd. De eerste elf jaren van zijn priesterschap was hij als kapelaan werkzaam geweest in de parochie van de H. Catharina te Amsterdam en sinds 1855 in die van de H. Jacobus te Den Haag. Al vrij snel na de aanvang van zijn loopbaan maakte hij naam door zijn kernachtige preken. Het verblijf te Oud Ade van zijn voorganger Wilhelmus Lambertus Mosmans moge dan een rustig pastoraat zijn geweest; dat van Görtz viel op door grote initiatieven. Zo richtte hij in 1865 de parochiale school op, bouwde hij in 1868 een nieuwe kerk en kwam er in 1880 een nieuwe pastorie.

Lees meer

Piet van der Ing: Het ware verhaal over brand Hoogmadese Freekmolen in 1954

Het was jaren een publiek geheim in Hoogmade en omgeving. Welke kwajongens hadden toch op 13 april 1954 molen De Freek in brand gestoken? De meeste oudere dorpelingen wisten het wel (ook al omdat het verhaal in café Pons publiekelijk door Piet was verzonnen), maar zwegen er over. Ik hoorde het van mijn stiefvader Siem van Tol (de derde man van mijn moeder Gré van der Post-Wesselman) die mij in 2005 of daaromtrent schoorvoetend vertelde dat dat ‘per ongeluk’ was gedaan door Piet van der Ing en Koos van der Voorn (zoon van de bakker, later als televisiepresentator Jack genaamd). Hij vertelde er inderdaad het indertijd door Piet verzonnen verhaal bij van het waterhoentje dat al brandend tegen de rieten kap was gevlogen. In het Witte Weekblad van 2008 vertelt Piet het ‘ware verhaal’, maar noemt nog steeds de naam van zijn vriendje van toen niet als mede-dader.

Het leven van Siem van Tol: het postume bankroet van zijn oma

Siems grootmoeder Maria Zwetsloot, (23 december 1859 – 8 maart 1937), getrouwd geweest met Cornelis Gerardus van Tol (Siems grootvader Gerrit, 27 februari 1857- 2 maart 1916) laat bij haar overlijden meer schulden dan bezittingen na. Het is onduidelijk welke oorzaken daaraan ten grondslag liggen. De financiële situatie is zelfs zo benard dat er geen geld is voor de begrafenis van Maria Zwetsloot. De kinderen – de zonen – hebben de kosten van de uitvaart betaald.

Lees meer

Tante Ali van der Geest-van Tol 102 jaar

 

Tante Ali van der Geest – van Tol (gisteren – 24 juli – 102 jaar oud geworden), geboren in Hoogmade, woonachtig in retirement-center Paloma’s Landing in Albequerque/New Mexico. Ze schuifelt dagelijks met haar rollator om het gebouw heen maar wel met inachtneming van corona-regels, getuige haar mondkapje op de foto. Op haar verjaardag gisteren heeft ze via FaceTime nog contact gehad met haar jongste zus Bep in Hoogmade (al haar broers en andere zussen zijn inmiddels overleden) . ,,Ze praat nog steeds aan één  stuk door” en ze volhardt in haar wens om 108 jaar te  worden, want dat is immers de hoogste leeftijd tot op heden die een inwoner van het retirement-center ooit bereikte:,,Still going strong!” Op naar de 108 dan maar, tante Ali!

Sfeervol diner van twee-sterrenkok Erik van Loo in de Westergasfabriek



Het is niet iets dat een mens elke dag doet – daarvoor is het te prijzig – maar wel een fantastische ervaring. Deze zomer (2020) werd in de Westergasfabriek in Amsterdam in de maanden juli en augustus een 6-gangenmenu gereserveerd (‘Rond de tafel’) door sterrenkoks. Een fantastische ambiance, sfeervol ook (zie foto voor de verlichting) met levende muziek, terwijl je op normaal geluidsniveau met elkaar kon praten (ruim 200 gasten, schat ik). Wij waren er op 8 juli toen Erik van Loo (Parkheuvel) het diner verzorgde. Het diner: gazpacho komkommer (gepofte rijst, haring, oude jenever), Westlandse tomaat (diverse structuren, karnemelk, basilicum), krab (grapefruit, munt, koolrabi, witte misto), Bresse kip 1992 (ravioli, nieroogkreeftjes, bospaddenstoelen, kreeftencrèmesaus), kalfshaas (gepocheerde kalfshaas, gnocchi van Parmezaan, groene asperges) en als afsluiter aardbei (savarin, vanille ijs, krokant. Vergezeld van zes verschillende wijnen. En effe wat zeuren nog: bij de koffie smakeloze chocolade, en helaas, geen tandenstokers.

Een paar schoolfoto’s uit jaren twintig van de katholieke school Hoogmade

Een klassenfoto, beter gezegd een schoolfoto want er staan scholieren uit verschillende klassen op (dat kon ook niet anders want de school telde in die jaren nog maar 4 lokalen) – uit plusminus 1925.

Bovenste rij (vlnr): Jan Kapteijn, Cor van Leeuwen Jz., Dirk van der Post, Bert Mooren, Koos Volwater, Bert Lieverse Cz., en Wim van Leeuwen Jz.

Tweede rij (vlnr): waarschijnlijk mej. E. Van der Voort, Gerrie van Tol Jdr., Aleida Kapteijn, Siem van Tol, Leo Rijkelijkhuizen, Jo Volwater, Jans Witteman, Cornelia Verbij, Truus van der Zwet en waarschijnlijk mej. Meijer (de vrouw van…).

Derde rij (vlnr): Marie van der Voorn, Mien van Tol, Marie Rijkelijkhuizen, Mien Mooren, Nel van Leeuwen, Marie van Tol, Pietje Verbij (onderwijzeres) en Cor Witteman.

Vierde rij (vlnr): Dirk Elstgeest, Marie van Leeuwen Jdr., Agnes Kapteijn, Marie van der Post, Riek Rijkelijkhuizen, schoolhoofd meester Meijer, Catrien Rijkelijkhuizen, Mien van Rijn Cdr., Ali van Tol, Hans Widlak en Frans Witteman.

Vijfde rij (vlnr): onbekend, Koos van der Post, Jan van Wieringen, Kees Verbij, Tiny van der Voorn, Cor Rijkelijkhuizen, Bets van der Voorn, Gerrit van Tol, Niek Witteman, Hein van Leeuwen Bz. en Jaap Elstgeest.

Lees meer

Oorlogsgeschiedenis Hoogmade slecht onderzocht door vereniging Van Hemessen

 

Bij de brug over de Does kon tijdens de Tweede Wereldoorlog de toegang tot Hoogmade worden afgesloten met boomstammen. Foto Vereniging Van Hemessen.

Niet dat Hoogmade de rust zelve was, maar heel veel bijzonders is er tijdens de Tweede Wereldoorlog in dat katholieke dorp niet gebeurd. Heel gechargeerd gesproken gebeurde er in het dagelijks leven niet veel meer dan dat de Duitsers bij de entree van het dorp een soort ‘afsluitbaar‘ hekwerk van zware boomstammen hadden geplaatst dat de toegang beperkte.

Lees meer

De inwoners van Hoogmade anno 1830

 

Voor wie deze situatie vreemd is: geheel rechts (onhoog) loopt de Noord Aa (richting A4) die hier kruist met de Does en de Kromme Does (zuidelijk, richting Wijde Aa). Pand 33 is waarschijnlijk het woonhuis – later boerderij – van Siem van  Tol (1914-2014), dat later het adres  Vissersweg 14 kreeg. Mogelijk is de kleine stipje bij het water de hooiberg. Die verdween in 1963 toen die plaats moest maken voor de nieuwe woning van Siem van Tol (thans: Vissersweg 16). De boerderij is in fasen gesloopt. Het laatste restje – de stal – in 2015.

Een tekening van het onroerend goed en de bewoners (en hun beroepen) in Hoogmade anno 1830 door ene G. Lijnenhout.

De bewoners van links naar rechts volgens de nummering op het kaartje (nummers 1 t/m 9 ontbreken op deze tekening). Voor een goed begrip: ‘bouwman’ is het oud-Nederlandse woord voor boer of tuinder:

10. G. van ’t Wout; W. Ruigrok v.d. Werve, schippersknecht;

11. P. v.d. Meer, arbeider;

12. S. van Kins, arbeider;

13. G. v. Heteren, timmerman;

14. P. Schats, timmermansknecht; Arie Berg, schipper;

15. Korn. Witteman, winkelier;

16. Teunis Doeswijk, bouwman;

17. onvermeld;

18. Joh. v.d. Veer, bouwman;

19. M. v. Vliet, arbeider;

20. Jac. Beugelsdijk, scheepsmaker; P. Verbij, bouwman;

21. Arie v. d. Ploeg, kastelein;

22. W. v. Steijn;

23. S. Bizot, kleedermaker;

24. onvermeld;

25. Andries Witteman, broodbakker;

26. Klaas v. Leeuwen, waagmeester;

27. onvermeld;

28. Wed. W. Moerkerk;

29. Albert v. Wiet(?)ingen, schipper; Dirk Colijn, schippersknecht; Klaas Disseldorp, schoenmaker;

30. Joh. Vlasveld, schoolonderwijzer;

31. J. Hillenaar, bouwman;

32. Corn. v.d. Pauw, rietdekker;

33. Krijn Zwetsloot, koopman;

34. onvermeld;

35. J.F. Kuiper, predikant.

Bron museum Van Hemessen, Woubrugge

Unieke prent van Nederlands Hervormde Kerk in Hoogmade

Tekening van de Nederlands Hervormde Kerk van Hoogmade (thans: hoek Kerkstraat/Noordeinde) uit circa 1735, een paar jaar na het gereedkomen van het gebouw. De rechthoekige ‘zaalkerk’ werd gebouwd in de jaren 1729 en 1730. Het is gebouwd op de plek van de van oorsprong katholieke kerk waarover Hoogmade alreeds rond 1500 beschikte. De kerk is afgebeeld zonder de consistorie aan de achterkant; die kwam er pas in 1904.

Lees meer